Autisme bij volwassenen: waarom het vaak laat wordt herkend

Steeds meer volwassenen vragen zich af of autisme een rol speelt in hun leven. Ook in mijn praktijk zie ik regelmatig volwassenen die opmerken dat sociale situaties of werk hen meer vraagt dan andere mensen. Aanknopingspunten om in begeleiding te komen zijn vaak uitgeput blijven na een burn‑out, nadat hun kind een diagnose kreeg, of na jaren van onbegrepen uitdagingen. In deze post lees je waarom autisme bij volwassenen vaak laat wordt herkend, wat de mogelijke gevolgen zijn en hoe je verder kunt kijken.

Waarom blijven autisme‑symptomen bij volwassenen vaak onopgemerkt?

Maskeren en copingstrategieën

Veel volwassenen met autisme hebben in hun leven manieren ontwikkeld om zich aan te passen aan sociale verwachtingen, een proces dat vaak onbewust gebeurt. Dit ‘maskeren’ kan anderen doen geloven dat iemand goed functioneert, terwijl het die persoon veel energie kost en er onvoldoende rekening gehouden wordt met sensorische en sociale uitdagingen. Daardoor worden autistische kenmerken niet meteen opgemerkt door omgeving of hulpverleners.

Vroege diagnostiek was vroeger beperkt

Autisme heeft lange tijd vooral erkenning gekregen binnen kinderpsychiatrie, en diagnostische criteria waren lang gericht op klassieke presentatie bij kinderen, en dan ook nog eens vooral jongens. Dit betekent dat vele volwassenen nooit zijn gescreend, omdat er simpelweg minder aandacht of kennis was over hoe autisme zich bij volwassenen uit. Zij werden vaak bestempeld als het stoute, lastige kind of als het 'brave meisje' dat heel hard aan het maskeren was.

Overlapping met andere diagnoses

Symptomen van autisme kunnen overlappen met andere psychische of neurodivergente kenmerken zoals ADHD, sociale angst of depressieve klachten. Dit maakt het gemakkelijker om verkeerde diagnoses te krijgen, waardoor autisme pas later in het leven opvalt wanneer de eerder gegeven diagnose onvoldoende verklarend blijkt. Heel vaak krijgen volwassenen ook eerst te horen dat ze hoogsensitief zijn.

De impact van late herkenning

Wanneer autisme pas op volwassen leeftijd herkend wordt, heeft dat verschillende mogelijke gevolgen:

• Psychologische belasting: langdurige stress, onvoldoende (h)erkenning van overprikkeling en herhaaldelijke burn‑outs.

• Relaties en werk: uitdagingen in communicatie, onder‑ en overschatting van eigen grenzen.

• Identiteit en zelfbeeld: een late herkenning kan tot opluchting leiden, maar ook tot het verwerken van gevoelens van “andersheid” die al lang bestaan.

Wat kun je doen als je jezelf herkent?

Zelfreflectie en informatie

Begin met informatie over autisme bij volwassenen die past bij jouw ervaringen. Vraag jezelf af welke kenmerken je herkent en in welke situaties je vastloopt. Er zijn online screeningsvragenlijsten die een eerste indruk kunnen geven, maar deze vervangen geen professioneel onderzoek. Er zijn talloze boeken en podcasts waarin mensen hun eigen verhaal vertellen. Mogelijks vind je hierin enige herkenning.

Professioneel onderzoek en begeleiding

Wil je duidelijkheid of ondersteuning? Een kennismakingsgesprek met een psycholoog kan een laagdrempelige eerste stap zijn. Samen bespreken we je ervaringen, en kijken we of een diagnostisch traject aansluit bij jouw vragen en doelen. Qua diagnostisch onderzoek zijn verschillende pistes mogelijk. In de privésector zijn er vaak minder lange wachttijden, maar kan de kostprijs wel behoorlijk oplopen. Bij erkende zorgcentra en ziekenhuizen is het diagnostisch traject dan weer veel betaalbaarder, maar moet je vaak wel enkele jaren wachten tot je er terecht kan.

Praktische strategieën

Naast diagnostiek zijn er strategieën die helpen met structuren, omgaan met prikkels, sociale situaties en werkstress. Auti-coaching of psychologische begeleiding kan dit proces ondersteunen met oog voor veerkracht, energiebeheer én jouw persoonlijke doelen. Daarnaast kan je terecht bij heel wat organisaties voor lotgenotencontact zoals de gespreksavonden van de VVA of uitstappen georganiseerd door Toerisme voor Autisme om op een laagdrempelige manier kennis te maken met andere mensen met autisme.

Conclusie: bewustwording helpt

Autisme bij volwassenen wordt vaak pas laat herkend, maar bewustwording kan veel brengen: meer zelfinzicht, betere copingstrategieën en meer rust in werk en privé. Als je vermoedt dat je autisme hebt of vragen hebt over je eigen ervaringen, kun je een kennismakingsgesprek bij mij inplannen. Samen kijken we naar jouw situatie en mogelijkheden voor ondersteuning.

Groeten,

Sien